Editörlüğünü Doç. Dr. Bülent ÖZKAN’ın üstlendiği çalışma Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN’e ithaf edildi.

Önsöz‘den

Bu kitap ağırlıklı olarak TÜBİTAK-112K479 proje numaralı, “Bir Özel Alan Derlemi Olarak ‘Türk Çocuk Yazını Derlemi’ ve Türk Çocuk Yazını Üzerine İleri Uygulamalar” başlıklı proje çıktılarına dayanmaktadır. Ayrıca içerikte Mersin Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimince desteklenen “Türk Çocuk Yazınında Söz Varlığı -Derlem Tabanlı Bir Uygulama-” başlıklı tez çalışması paralelinde üretilen bilimsel sonuçlar da yer almaktadır. Öte yandan alan uzmanlarınca yapılan katkılar kitapta yer alan diğer bir içeriği oluşturmuştur.

Kitap yöntembilimsel anlamda dil çalışmalarına yeni ufuklar açma iddiası taşımaktadır. Belirli bir dilsel alanla ilgili üretilmiş özgün çalışmaları içerik olarak sunan bu kitap araştırmacılara yöntembilimsel açıdan farklı yaklaşımları tanıtmayı da hedeflemektedir. Yukarıda bahsi geçen ve gerek ulusal proje gerekse kurumsal olarak desteklenen özel bir alana yönelik bu bilimsel üretim süreci söz konusu projelerin somut çıktıları ortaya çıktıkça devam edecektir.

Eserin ortaya çıkmasında TÜBİTAK’a, Mersin Üniversitesi BAP Birimine destekleri için tüm yazarlar adına teşekkür ederim. Kitap, Tübitak Ulusal Araştırma Projesi yazmak isteyen araştırmacılar için örnek proje metnini de içermektedir.

Doç. Dr. Bülent ÖZKAN

Mersin/2014
İÇİNDEKİLER

Bir Özel Alan Derlemi Olarak ‘Türk Çocuk Yazını Derlemi’ ve Türk Çocuk Yazını Üzerine İleri Uygulamalar Projesi

Eğitbilimsel Açıdan Çocuk Yazını

Okul Öncesi Çocuk Yazınında Anlatı Çözümlemesi: Örnek Bir Uygulama

Çocuk Yazını Ürünü Olarak “Oğuz Kağan Destanı” Üzerine Bir Söz Varlığı Araştırması

Çocuk Yazınında Anlatı Kişileri: “Kedilerin Kaybolma Mevsimi” Örneği

Çocuk Yazını Ürünlerinde İletiler: Nasrettin Hoca Örneği

Çocuk Yazınında Renk Bildiren Önadların Birliktelik Kullanımları

Güncel Türkçe Sözlük’te “çocuk” Sözcükbiriminin Derlem Denetimi

Çocuk Yazınında Yanmetinsel Öğe Olarak Eser Adları

Çocuk Yazınında Yeni Sözlükbirimsel Belirleyimler

Okul Öncesi (3-6 Yaş) Çocuk Kitaplarında Sözcüksel Ulam Olarak Adlar

Kurgusal Çocuk Yazını Ürünlerinde Çocukların Hayal Gücü ve Yaratıcılığını Etkileyen Boyutlar

Mersin Üniversitesi Türkçe Eğitimi Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Bülent ÖZKAN tarafından oluşturulan Türkçe Derlem-Deneme Sürümü, sorgu sonuçlarına bağlı olarak kullanıcılara bağlam içi sözcük, birliktelik kullanım, eşdizimli yapı ve grafik/istatistik bilgisi sunabilmektedir.

Bağlantı için http://turkcederlem.mersin.edu.tr/ veya http://derlem.mersin.edu.tr/turkcederlem/ tıklayınız.

Proje Özeti

Derlem (corpus), dilbilimde bir dili belirgin dilbilimsel ölçütlere göre örneklemek amaçlı olarak o dile ait yazılı ve sözlü metinlerden seçilerek belirli standartlara göre düzenlemiş metin parçalarının bütünü (McEnery vd., 2006) olarak tanımlanabilir. Bir derlem için gerekli ölçütlerin başında ise oluşturulduğu dili örnekleyebilmesi (sampling) ve o dili temsil gücü (representativeness) gelir. Bunun yanı sıra belirli bir sınıra (finite size) sahip olması ya da olmaması (dynamic size), bilgisayarlarca okunabilir (machine-readable) bir yapıda hedef dili betimlemede ölçünlü bir başvuru kaynağı (standart reference) niteliği taşıması bir derlemin oluşturulmasında önemli ölçütlerdendir (McEnery ve Wilson, 2004).

Literatürde var olan biçimiyle derlemler içlemleriyle ve amaçlılıklarıyla koşut olarak çeşitlilik gösterir. Oluşturulan derlemler araştırma sorusuna bağlı olarak geliştirilmektedir. Örneğin: yazılı ve/ya sözlü içeriğe sahip ve belirli bir dilde dilsel çeşitliliği yansıtabilen BNC [British National Corpus) benzeri genel derlemler (general corpora); Guangzhou Petroleum English Corpus gibi petrokimya derlemi ya da The HKUST Computer Science gibi bilgisayar bilimleri derlemi benzeri özel alan derlemleri (specialized corpora); … International Corpus of English (ICE) benzeri eş süremli olarak dilsel veriler içeren eş süremli derlemler (synchronic corpora) …vb. (McEnery vd. 2006).

Bugün dilin doğal ortamlarından yazılı ve sözlü olarak derlenen verilerle kendine özgü kuram ve uygulamalarla ortaya koyulan sağlam kuruluşlu derlemler, özellikle dil öğrenimi ve öğretimi alanında sezgisel örnekçelerden ve ikincil verilerden yalıtılmış ‘gerçek zamanlı’ dilsel verileri içermesi bakımından dil çalışmalarına büyük katkılar sağlamaktadır.

Bu projenin amacı, bir özel alan derlemi [‘Türk Çocuk Yazını Derlemi (TÇYD)] oluşturmak ve oluşturulan bu derlem üzerinden ‘Türk Çocuk Yazını’nda dil öğretimi açısından öncelikli söz varlığını, çocuk yazını eserlerinin okunabilirlik ve yaşa uygunluk düzeylerini; çocuk yazını türlerinin sözcüksel çeşitlilik ve sözcüksel alan örüntülerini; biçimbirimsel, sözcükbirimsel ve sözdizimsel niteliklerini ve ayrıca çocuk yazını eserlerinin iç ve dış yapısal ögelerini bütüncül olarak ortaya koymaktır.

Bu çerçevede proje ile Türk Çocuk Yazını üzerine yürütülecek ileri düzey uygulamalar doğrultusunda alt araştırma soruları “1. Türk Çocuk Yazını’nda dil öğretimi açısından öncelikli söz varlığı nasıldır? 2. Türk Çocuk Yazını’nda eserlerin okunabilirlik düzeyleri nasıldır? 3. Türk Çocuk Yazını’nda eserlerin yaşa uygunluk düzeyleri nasıldır? 4. Türk Çocuk Yazını’nda sözcüksel çeşitlilik ve sözcüksel alan örüntüleri nasıldır? 5. Türk Çocuk Yazını’nda biçimbirimsel, sözcükbirimsel, sözdizimsel yapılar nasıldır? 6. Türk Çocuk Yazını iç ve dış yapısal ögeler açısından nasıldır?” olarak belirlenmiştir.

Alt araştırma sorularına bağlı olarak proje çıktılarının literatürde ‘Türk Çocuk Yazını’ üzerine yürütülmüş ayrıntılı bir çalışma olması nedeniyle önemli bir boşluğu doldurması öngürülmektedir. Öte yandan çevrimiçi (web) üzerinden araştırmacıların erişimine açılacak olan Türk Çocuk Yazını Derlemi’nin başta Türkçenin eğitimi-öğretimi olmak üzere çocuk yazını yazar ve yayıncıları, eğitimci ve araştırmacılar için önemli bir boşluğu dolduracağı, konuyla ilgili araştırmalara ulasal ve uluslararası yayın yapmak adına büyük katkılar sağlayacağı öngörülmektedir. Tüm bu nitelikler bakımında önerilen proje literatürde yöntem ve uygulama açısından bir ilk olma özelliği taşamaktadır.

36 ay süreyle yürütülecek olan proje üç aşamadan oluşmaktadır:

İlk aşamada Türkçe çocuk yazınına ait çeşitli türlerde metin parçaları [5846 numaralı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun Madde 35 (1-4 Fıkralar), Madde 36, Madde 37.’de belirtilen hükümler çerçevesinde] (http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/957.html) amacımıza uygun olarak proje için geliştirilecek yazılımlar aracılığıyla sayısallaştırılacak, bir veri tabanı uygulamasıyla biçimbirimsel, sözcükbirimsel, sözdizimsel olarak etiketlenebilir-işaretlenebilir hâle getirilecektir (1-3. Aylar).

İkinci aşamada, TÇYD’de çocuk yazınının okunabilirlik, yaşa uygunluk, sözcüksel çeşitlilik ve sözcüksel alan örüntüleri; biçimbirimsel, sözcükbirimsel ve sözdizimsel nitelikler ile iç ve dış yapısal özellikler açısından bilişim teknolojilerinden yararlanılarak araştırma konusu yapılacak ve derlem bu açılardan işlenecektir (3.-36. Aylar).

Üçüncü aşama ise elde edilen sonuçlar “Türk Çocuk Yazını Derlemi TÇYD” olarak sanal ortamda yayımlanacaktır (Eş zamanlı olarak).

Proje ekibi proje konusuyla ilgili olarak yeterli deniyime sahip araştırmacı ve personelden oluşmaktadır. Derlem oluşturma ile ilgili olarak yürütülen 109K104 (http://derlem.mersin.edu.tr), 109K516 (http://fiiller.mersin.edu.tr), 111K332 (http://esdizim.mersin.edu.tr) nolu üç araştırma projesi Tübitak tarafından desteklenip tamamlanan projeler arasındadır.

Project Summary

Corpus can be defined as the entire collection of selected written and spoken texts, which is used for the sampling of a language, according to linguistic bench marks in the domain of linguistics (McEnery et al., 2006). The most crucially required benchmarks of the corpus are its sampling and representation of language. Besides this, the other crucial benchmarks to describe the language are its having a finite or dynamic size; its being machine readable, and its being standard reference. (McEnery and Wilson, 2004).

In their forms of literature, the corpuses are different with their contents and goals. Therefore, the created corpuses are developed in line with the research questions. McEnery et al. (2006) gives a detailed description of corpus types, and states that BNC (British National Corpus), as a general corpus, has written and spoken contents, and it reflects the variety of language. There are also specialized corpuses like petro chemistry corpus of “Guangzhou Petroleum English Corpus” or computer sciences’ corpus of “The HKUST Computer Science”. Furthermore, there are synchronic corpuses which include lingual data.

Today, strongly established corpuses, which have been compiled as written and spoken and which have their own theories and applications, contribute a lot to the language studies. This happens particularly as they include real time language elements refined from secondary sources and intuitional samples in the domain of language learning and teaching.

The aim of the present project is to create a Turkish Child Literature Corpus (TCLC). Via this corpus, the aims are to determine the primary expression existence; to analyze the levels of age and readability of child literature works; to identify the lexical areas of child literature sample, and to classify the properties of morphemic, lexeme and syntactic categories.

In this perspective, the research questions of the project’s further applications on Turkish Child Literature are identified as “1. How is the primary lexeme in terms of language teaching in Turkish Child Literature? 2. How are the readability of Turkish Child Literature works? 3. How are the age suitability levels of Turkish Child Literature works? 4. How are the lexical variance and lexical domain patterns in Turkish Child Literature? 5. How are the morphemic, lexeme and syntactic structures in Turkish Child Literature? 6. How is Turkish Child Literature in terms of internal and external elements?”

In relation with the subquestions of the research, the project is expected to fill the vacancy as there is not a detailed study on Turkish Child Literature. On the other hand, Turkish Child Literature Corpus is going to be available online so that authors and publishers, particularly in Turkish language education and instruction, can use. From this aspect, TCLC is expected to contribute a lot to both national and international research on related topics.

The project, which is going to last for 36 months, consists of 3 stages:

At the first stage of the project, the various types of texts belonging to Turkish Child Literature [5846 numbered Law on Intellectual and Artistic Works Item 35 (1-4 paragraphs), in the perspective of judgments: Item 36. and Item 37.] (http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/957.html) are going to be digitized. With a database application, morphemic, lexeme and syntactic parts are going to be made ready for tagging and marking. (Between 1^st and 3^rd months)

At the second stage, the reability, the suitability to age, lexical domain samples, the morphemic, lexeme, and syntactic properties are going to be handled as research topics via using information technologies, and the corpus is going to be processed (between 3^rd and 36^th months).

At the third stage, the obtained results are going to be published online as “Turkish Child Literature Corpus-TCLC” (synchronously). The project team is composed of researchers and personnel who have sufficient experience about the topic. On the area of creating corpus, three projects “109K104 (http://derlem.mersin.edu.tr), 109K516 (http://fiiller.mersin.edu.tr), 111K332 (http://esdizim.mersin.edu.tr)” have already been supported by TÜBİTAK, and these projects have been completed.

Proje Özeti

Bir dilin temel söz varlığını derlemek sözlükbilimin (lexicology) çalışmalarının ana amaçlarındandır. Sözlükbilim sadece ana dilin kullanıcıları için genel amaçlı bir sözlük değil belirgin amaçlar doğrultusunda hazırlanmış özel amaçlı sözlükler (atasözleri ve deyimler sözlüğü, terim sözlükleri, eş anlamlı sözcükler sözlüğü, zıt anlamlı sözcükler sözlüğü, eşdizim sözlüğü vb.) oluşturmakla da ilgilenir.

Bugün, Türkiye Türkçesinin söz varlığı üzerine yapılan çalışmalar değerlendirildiğinde genel amaçlı sözlük çalışmalarının yanında özel amaçlı sözlük çalışmalarının yetersizliği ve sınırlılığı açıkça gözlemlenmektedir. Sözlükbilimde özel amaçlı çalışmaların bir ürünü olan eşdizim sözlüğü Türkiye Türkçesinin söz varlığı çalışmalarında üzerinde durulmayan bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Öte yandan, eşdizimlilik literatürde, özellikle de derlem dilbilim (corpus linguistics) alanındaki çalışmalarda, sözlükbilimde dil öğretimi alanında önceliklerin belirlenmesi aşamasında çokça başvurulan bir yöntem olarak yerini almıştır. Bu projenin amacı, Türkiye Türkçesinin söz varlığında madde başı ve madde içi olarak sözlükbirimselleştirilmiş sözlükbirimleri eşdizimlilikleri açısından derlem tabanlı bir uygulama temelinde değerlendirmektir.

Proje; amaç, kapsam ve yöntem açısından Türkiye Türkçesi üzerine yürütülen çalışmalar göz önüne alındığında bir ilk olma özelliğini taşımaktadır. Bu projede, Güncel Türkçe Sözlük’ün (GTS) fiil, zarf, sıfat, isim temelli bir `derlem-denetimini’ yapmak, ana dili ve ikinci dil öğretiminde önemli bir yere sahip olan eşdizimsel yapıları Türkçe için bu eksende tespit etmek amaçlanmıştır.

Türkiye Türkçesinin Eşdizim Sözlüğü (TTES)’nün Sayısallaştırılması projesiyle ulaşılması beklenen sonuçlar şöyle sıralanabilir:

1. Türkçede fiil, zarf, sıfat ve isimlerin dizimsel özellikleri belirlenebilecektir.
2. Türkçenin söz varlığını barındıran GTS’de fiil, zarf, sıfat ve isimlerin anlamsal ve dizimsel bir derlem-denetimi yapılmış olacaktır.
3. Türkçede fiil <=> zarf ve sıfat <=> isim arasında kavram alanları belirlenebilecektir.
4. Türkçenin ana dili ve yabancı dil olarak öğretimi konusunda fiil <=> zarf ve sıfat <=> isim ilişkiselliği temelinde var olan kullanım görünümleri sıklık temelli olarak belirlenebilecektir.
5. Fiil, zarf, sıfat ve isimlerin kullanım sıklıkları ve dil öğretimindeki öncelikleri belirlenebilecektir.
6. Sözcük türü olarak GTS’de yer alan fiil, zarf, sıfat ve isimlerin söz varlığında ilişkiselliklerinin yanında anlamsal özellikleri belirlenebilecektir.
7. Türkiye Türkçesinin Eşdizim Sözlüğü (TTES)’nün sayısallaştırılmasıyla Türkiye Türkçesinde devam çalışmalarında önemli ölçütte veri derlenmiş ve diğer araştırmacıların kullanımına sanal ortamda sunulmuş olacaktır.

Project Summary

That compile of basic vocabulary of one language is one of the main goals of lexicology studies. Lexicology is not only used as a general dictionary for native speakers of that language, but also interested in creating dictionaries for specific purposes in the light of definite goals (dictionary of proverbs and idioms, glossary of terms, thesaurus, antonym dictionary, collocation dictionaries and etc.)

When the studies conducted on Turkish vocabulary are reviewed, little and limited number of research on special purpose dictionaries is clearly observed besides general purpose dictionaries. Collocation dictionary which is a product of specific purpose dictionaries in lexicology is an untouched issue in Turkish vocabulary studies. On the other hand, in literature specifically among studies on corpus linguistics, collocation is placed as frequently referred method in lexicology throughout deciding priorities for teaching a language. The aim of this study is to review lexeme that is formed as head and in lexeme and defined as verb, adverb, adjective and noun in terms of its collocations by depending on a corpus based framework in Turkish vocabulary.

The project is the first one for Turkish in terms of its aim, scope, and method.

In this project, it is aimed to make verb, adverb, adjective and noun based ‘corpus-review’ of Güncel Türkçe Sözlük (GTS) and determine collocations, which are prominent for teaching first and second language, for Turkish in this framework.

The expected results with Digitizing of Turkey Turkish Collocation Dictionary project are as follows:

1. The syntagmatic features of verb, adverb, adjective and noun could be determined in Turkish.
2. Semantic and syntactic corpus-review of verb, adverb, adjective and noun could be made in GTS which includes Turkish vocabulary.
3. Concept area could be determined on verb<=>adverb, adjective<=>noun relation in Turkish.
4. Use of aspects underlined on verb<=>adverb, adjective<=>noun relation could be determined as frequency basis in terms of teaching Turkish as first and second language.
5. Besides frequency of verb, adverb, adjective, noun’ uses and priorities on teaching language, frequency of nouns and their priorities on teaching language could be determined.
6. verb<=>adverb, adjective<=>noun’ relation and semantic features in vocabulary, as part of speech in GTS, with nouns could be defined.
7. By digitizing of Turkey Turkish Collocation Dictionary (TTCD), the great number of data could be compiled for further studies in Turkish and the data will be presented for other researchers use on virtual environment.

Proje Özeti

Bugün sözlükbilim (lexicology) uygulamaları gelişen bilişim teknolojilerine koşut olarak daha fazla sözcükbirimi daha hızlı ve güvenilir bir biçimde işleyecek yetkinliğe ulaşmıştır. Bunda sözlükbilimin söz konusu sözcükbirimleri ayrıntılandırmada derlem dilbilimin (corpus linguistics) ilke ve yöntemlerinden yararlanıyor olması önemli bir etkendir. Öyle ki, bugün sözlükbilim ve derlem dilbilim birbiriyle iç içe geçmiş iki ayrı dilbilim dalı durumundadır.

Sözlükbilimin ilke ve yöntemleri açısından Türkiye Türkçesinin Söz Varlığını (TTSV) barındıran sözlükler (bugüne kadar yayınlanmış olan) değerlendirildiğinde bu sözlüklerin; sözlükbirimlerin yazımsallığı, madde başı ve içi açıklamalarda eksikliklerin varlığı, sözlükbirim tanıklarının yetersizliği ve birçok sözlükbirimin sözlükte tanıksız yer alması, sözcük türlerinin etiketlenmesindeki eksiklikler, sözlük malzemesinin gerçek zamanlı olmaması vb. nedenlerle ‘genel amaçlı, ansiklopedik’ sözlükler oldukları görülür.

Bu durumun nedeni Türkçe için henüz nitelikli, kapsamlı ve standartlara uygun bir derlemin oluşturulamamış olmasıdır. Doğal olarak, sözlük çalışmalarımız da derlem tabanlı (corpus based) olmaktan uzaktır. Bu açıdan sözlükbilim çalışmalarımızın derlem tabanlı uygulamaların sonuçlarını esas alan, sözlükbirimlerin ve anlamsal sıklıklarının göz önüne alındığı, gerçek zamanlı, kullanıcı temelli anlayıştan uzak bir çerçevede olduğu gözlemlenmektedir.

Bu çalışmanın amacı, bugüne kadar sözlüklerde derlenen Madde Başı ve İçi Fiilleri (MBİF) nitelikli, kapsamlı ve standartlara uygun olarak hazırlanmış bir derlemden yazımsallıkları, madde başı açıklamaları, tanıkları, sözcük türü olarak etiketleri açısından gerçek zamanlı olarak denetlemek ve sözlük girdilerimizi bu derlemden elde edilen veriler ışığında yeniden düzenlemektir.

Bu projeyle ulaşılması beklenen sonuçlar şöyle sıralanabilir:

1. MBİF’yi temsil gücü (representativeness) yüksek bir derlemden (corpus) sıklık temelli olarak belirlemek. 2. TTSV’de MBİF’yi yazımsal özellikleri açısından tam olarak belirlemek. 3. MBF’nin madde içi açıklamalarında yer alan eksiklikleri gidermek. 4. MBİF’de var olan sözlük tanıklarının yetersizliklerini gidermek. 5. Sözcük türü olarak MBİF’yi tam olarak etiketlemek. 6. Özel amaçlı sözlük çalışmaları için (dil öğretimi, eşdizimlilik, eş ve yakın anlamlılık, karşıt anlamlılık vb.) gerçek zamanlı sözlükbirimsel malzemeyi bu anlamda derlemek. 7. Morfolojik olarak MBİF’yi gerçek zamanlı olarak derlemek. 8. Tüm bu süreçlerin sonunda ortaya çıkan sözlükbilimsel malzemeyi devam çalışmalarında diğer araştırmacıların kullanımına sanal ortamda sunarak “Türkiye Türkçesinde Fiillerin Derlem Tabanlı Sözlüğü”nü ortaya koymak ve sözlükbilim çalışmalarına bu anlamda katkıda bulunmak.

Proje, temelde derlemin oluşturulması, TTSV’de tanımlı yaklaşık 6.400 MBİF’nin oluşturulan derlemden tüm yönleriyle derlenmesi, elde edilen sonuçların yayımlanması ve çalışmanın sonuçlanması olmak üzere üç aşamadan oluşmaktadır.

Birinci aşamada, Türkiye Türkçenin yazın diline ait çeşitli türlerde metin parçaları [5846 numaralı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun Madde 35 (1-4 Fıkralar), Madde 36, Madde 37.’de belirtilen hükümler çerçevesinde] (http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/957.html) ile internet ortamından seçtiğimiz toplam 30 milyon ‘söz’lük konu duyarlı bir derlem, amacımıza uygun olarak proje için geliştirilecek yazılımlar aracılığıyla sayısallaştırılacak, bir veri tabanı uygulamasıyla sözlükbirimsel olarak derlenebilir hâle getirilecektir. İkinci aşamada, TTSV’de fiiller söz konusu derlemden denetlenerek derlenecektir. Üçüncü aşama ise elde edilen sonuçlar “Türkiye Türkçesinde Fillerin Derlem Tabanlı Sözlüğü” olarak sanal ortamda yayımlanacaktır.

Project Summary

Lexicography, today, parallel with developing data processing technologies reaches fairly lexeme processing capability. In this situation, corpus linguistics’ principles and methods features contribute important facilities. Such that, corpus linguistics and lexicography nowadays become two independent scientific research areas.

When it was considered about the principles and methods of lexicographic viewpoint, today’s modern Turkish dictionaries (have been published) have some inadequacies such as lemmas are lack of adequate lexicographic evidence, lack of part of speech tagging etc.

A qualified, comprehensive and standard corpus hadn’t been built for Turkish language, is cause of this situation. And naturally, our lexicographic studies also are so far from corpus based principles. In this point, our lexicographic studies are seems far from frame of corpus based, frequency of lexemes and their semantic frequency, real time language data and user based viewpoint.

This project’s object is to checking verbs in Turkey Turkish vocabulary from a qualified, comprehensive and standard corpus as real time and re-build lexemes data of the verbs in Turkey Turkish Vocabulary from this corpus about their notations, headword explanations and witness of lexemes, part of speech tagging from the dictionaries entry that collected Turkey Turkish lexemes.

The anticipated outcomes of this project are as follows:

1. To define the verbs in Turkey Turkish Vocabulary (TTV) from a representative corpus from the point of frequency based.
2. To define verbs in TTV from the point of notation features.
3. To clear headwords explanations verbs in TTV.
4. To clear witnesses of verbs in dictionary in TTV.
5. To tag exactly part of speech tagging of verbs.
6. To define lexicographic data as real time to particular purpose lexicons for special aims (e.g. teaching language dictionary, collocation dictionary, synonym words dictionary, antonym words dictionary, etc.).
7. To define verbs in TTV as morphological, as real time.
8. All this process, by using the emergent lexicographic data, “Corpus Based Dictionary Of Turkey Turkish” will be built and also this will be contributed to other lexicographic studies by accessing in online media to other researchers.

Project has mainly three stages:

1- Building corpus.

2- Checking the verbs about 6.400 headwords and inwords in TTV with all points.

3- Concluding and publishing the project results.

In the first stage; a corpus which including about 30 million words were collected from various thematic texts that belong to Turkey Turkish written language and also internet [according to number 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Clause 35 (1-4), 36 and 37.] (http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/957.html) will be digitized with programs which will be developed for this project and it will be become to examine as syntactic and as lexemes by using data management program. In the second stage; the data getting from the corpus will be controlling and compiling. In the third stage; the getting results of the project will be published as “Corpus Based Dictionary of Verbs at Turkey Turkish” by accessing online media.

Seminerde açış konuşmasını yapanProf. Dr. Hayati DEVELİ derlem çalışmalarının önemi vurgulayarak bu tip çalışmaların Türk sözlükçülüğüne önemli katkılar sağladığını ifade etti.

Düzenlenen seminerde Özkan, sözlükbilim çalışmalarının dünü, bugünü ve geleceğine dair bilgiler verdi. Günümüz sözlükbilim çalışmalarının derlem tabanlı uygulamalar çerçevesinde yürütüldüğünü Türkçenin söz varlığının bu açıdan henüz değerlendirilmemiş olduğunu ifade edenÖzkan, yürüttükleri projelerle bu alana önemli katkılar sunduklarının altını çizdi.

TÜBİTAK‘ın desteklediği ve Özkan‘ın yürütücüsü olduğu“Türkiye Türkçesi Söz Varlığında Sıfatların Eşdizimliliği ‘Derlem-tabanlı Bir Uygulama'”,“Türkiye Türkçesinde Fiillerin Derlem Denetimi Ve Derlem Tabanlı Sözlüğü”,“‘Türkiye Türkçesi Eşdizim Sözlüğü”nün Sayısallaştırılması”başlıklı projeleri kısaca tanıtan Özkan, derlem dilbilimin yöntem ve uygulamalarının geleceğin sözlükbilim çalışmalarında araştırmacılara büyük olanaklar sağladığını ifade etti.

Sözlük çalışmalarında yazılım destekli uygulamaların hızlı, güvenilir ve etkili sonuçlar ortaya koyduğunun, yapılabilecek çalışmaların sınırlarının yazılım teknolojileri sayesinde oldukça genişlediğinin, bu çalışmaların finansmanının çalışmaların yürütülebilmesi açısından önemli olduğunun ve ekip çalışmasının bu tip çalışmalarda son derece önemli bir basamak oluşturduğunun üzerinde durdu.